• سیاتیک به درد عصبی گفته می‌شود که بر اثر تحریک شدن عصب سیاتیک ایجاد می‌شود.
  • عصب سیاتیک، بزرگترین عصب در بدن انسان است.
  • درد رگ سیاتیک معمولا در پایین کمر حس می‌شود و تا پشت ران ها و زیر زانو منتشر می‌شود.
  • روش درمان درد رگ سیاتیک به علت زمینه‌ای این درد بستگی دارد.

1c

سیاتیک چیست؟

سیاتیک اصطلاحا به دردی گفته می‌شود که در پاها احساس می‌شود و بر اثر تحریک شدن عصب سیاتیک ایجاد شده است. درد ناشی از رگ سیاتیک اغلب در پایین کمر حس می‌شود و این درد تا پشت کشاله ران ادامه دارد و ممکن است تا زیر زانو نیز منتشر شود.  عصب سیاتیک، بزرگترین عصب در بدن انسان است و از شاخه‌های عصبی در ناحیه کمری نشات می‌گیرد و سپس در طول لگن و پاها ادامه پیدا می‌کند. به دردی که بر اثر تحریک این عصب ایجاد می‌شود اصطلاحا درد سیاتیک گفته می‌شود.

ax1

 عوامل خطر برای در عصب سیاتیک عبارتند از: آرتروز ستون فقرات، فرسایش دیسک‌های بین مهره‌ای، بیرون زدگی دیسک کمر و آسیب و ضربه به ستون فقرات.

از علائم سیاتیک احساس درد، سوزش، بی حسی، گزگز و سوزن سوزن شدن در کمر وادامه درد تا باسن و پشت ران‌ها را می توان برشمرد. بر اثر فشار بر عصب سیاتیک، کمر، باسن، لگن و پاها دچار درد می‌شوند. گاهی اوقات منتشر شدن درد در سرتاسر لگن باعث می‌شود که شخص احساس کند دچار درد لگن شده.

هرچند در اغلب موارد، درد رگ سیاتیک همراه با درد کمر است اما در مواردی ممکن است درد سیاتیک بدون احساس درد در پایین کمر باشد. درد سیاتیک در صورت شدید شدن، می‌تواند موجب مشکلات راه رفتن یا عدم توانایی فرد در راه رفتن شود. گاهی اوقات علائم درد سیاتیک با راه رفتن و خم شدن از کمر، شدید‌تر می‌شود و با دراز کشیدن تسکین می‌یابد. احساس تسکین درد با تغییر دادن حالت بدن ممکن است موضعی یا کلی باشد.

علل درد عصب سیاتیک:

1-      بیرون زدگی دیسک کمر: در بین مهره‌های ستون فقرات، دیسک‌ها قرار دارند که از یک لایه نرم بیرونی و یک ماده‌ی نرم ژلاتینی در درون، تشکیل شده‌اند و وظیفه‌ی کنترل فشارهای وارد شده به کمر را بر عهده دارند. آسیب به کمر یا ضعیف شدن عضلات کمر می‌تواند باعث وارد شدن فشار زیاد به دیسک‌ها و پارگی لایه بیرونی دیسک و بیرون زدگی ماده‌ی نرم داخلی آن‌ها شود.

2-      سرخوردگی مهره‌های کمر:  سرخوردگی مهره‌ها یکی از مشکلات ستون فقرات است که در آن یکی از مهره‌های کمری بر روی مهره‌ی زیرین خود سر می‌خورد و به سمت جلو می‌رود. این مشکل معمولا با فیزیوترای یا جراحی درمان می‌شود.

3-      رادیکولاپتی (فشار به ریشه‌های عصبی در ستون فقرات): رادیکولاپتی به مشکلاتی گفته می‌شود که در آن به هر دلیلی، شاخه‌های عصبی موجود در ستون فقرات تحت فشار قرار می‌گیرند. رادیکولاپتی موجب درد، بی حسی، خواب رفتن و گزگز در کمر می‌شود که تا پایین پاها منتشر می‌شود.

4-      بارداری

 تشخیص

درد رگ سیاتیک را می‌توان با گرفتن شرح حال و سابقه پزشکی بیمار و انجام معاینات فیزیکی، تشخیص داد. در اغلب موارد، پزشک می‌تواند با انجام معاینات خاصی، درد عصب سیاتیک را تشخیص دهد. گاهی اوقات برای تشخیص علت اصلی درد سیاتیک، نیاز به انجام تست‌هایی مانند عکسبرداری اشعه ایکس، سی.تی.اسکن، اسکن ام.آر.آی و تست نوار عصب و عضله می‌باشد.

 درمان

روش‌های غیرجراحی درمان سیاتیک 

  • کمپرس سرد و گرم : از آنجایی که عصب سیاتیک در عمق بافت‌های ناحیه باسن و ران قرار  دارد، قرار دادن کمپرس سرد یا گرم نمی‌تواند بر التهاب داخلی این عصب اثر بگذارد.  اما انجام این کار، به طور مداوم و در طول زمان، می‌تواند به عنوان یک عامل ضد تحریک برای عصب‌های این ناحیه عمل کند و درد را مقدارکمی ‌بهبود دهد. کمپرس سرد یا کمپرس گرم را در هرنوبت برای 15 دقیقه روی محل درد باید قرار دهید.
  • داروهای مسکن و شل کننده عضلات: مصرف داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (چه به صورت غیر تجویزی یا تجویزی) می‌تواند التهاب شما را کم کند. از آنجایی که ممکن است همراه با بیرون زدگی دیسک، اسپاسم عضلانی دردناک ایجاد شود، گاهی اوقات پزشکان داروهای شل کننده عضلات یا داروهای مسکن و آرام بخشِ ‌تری سایکل را تجویز می‌کنند.
  • ورزش و فیزیوتراپی : وقتی افراد به درد رگ سیاتیک دچار می‌شوند، آخرین چیزی که ممکن است به آن فکر کنند، حرکت کردن است. اما باید بدانید که تحرک فیزیکی برای درمان درد سیاتیک بسیار مهم است. دراز کشیدن برای مدت طولانی، درد شما را شدید‌تر می‌کند و باعث طولانی‌تر شدن آن می‌شود.  انجام ورزش باعث افزایش جریان خون در محل بیرون زدگی دیسک و عصب‌های ملتهب می‌شود و باعث می‌شود مواد شیمیایی که موجب التهاب و درد در این ناحیه شده‌اند، از میان بروند. سعی کنید روزی 15 تا 20 دقیقه پیاده‌روی کنید.  اگر درد شما شدید است و نمی‌توانید پیاده‌روی کنید، سعی کنید شنا کردن یا ورزش‌های آبی را امتحان کنید. وقتی در آب هستید میزان فشار وارد شده به کمر شما بسیار کمتر است.   مراجعه به یک فیزیوتراپیست نیز بسیار مفید است. فیزیوتراپیست می‌تواند برای بازیابی انعطاف کمر و قدرت عضلات آن، تمرینات کششی و قدرتی مناسبی را برای شما تجویز کند. انجام این تمرینات به ثبات و پایداری ستون فقرات و پیشگیری از بروز مجدد آسیب‌های مشابه نیز کمک می‌کند.  تقویت عضلات کمر و لگن به جلوگیری از بروز مجدد درد رگ سیاتیک کمک می کند

 

 تمرین غلتک فومی: انجام تمرین غلتک فومی می‌تواند خشکی و بی حرکتی کمر که بر اثر چسبندگی عضلات ایجاد شده را برطرف کند.

  1. –          روی زمین بنشینید و غلتک فومی را زیر ران خود بگذارید
  2. –          بدن خود را حرکت دهید به طوری که پاها و باسن و کمر شما روی غلتک فومی حرکت کنند.
  3. –          به پهلو دراز بکشید و فوم را زیر بدن خود قرار دهید و روی غلتک حرکت کنید تا لگن و عضلات ساق پا روی غلتک فومی حرکت کنند.
  4. –          روی شکم دراز بکشید و غلتک فومی را زیر ران‌های خود قرار دهید و  سپس بدن خود را حرکت دهید تا قسمت بالای زانو تا بالای لگن کاملا روی غلتک فومی غلط بخورد.
  5. –          هر قسمت از تمرینات بالا را یک دقیقه انجام دهید.

2w

کشش پریفورمیس

  1. به پشت دراز بکشید و زانو‌های خودتان را خم کنید.
  2. پای راستتان را بالا بیاورید و روی پای چپ قرار دهید، طوری که مچ پای راست روی زانوی پای چپ باشد.
  3. در حالی که پای راست روی پای چپ قرار دارد، پای چپ را با دستانتان به سمت قفسخ سینه خود بکشید.
  4. این حالت را 30 ثانیه نگه دارید.
  5. این حرکت را دو بار تکرار کنید.

7

کشش عضلات فلکسور لگن

  1. روی یک زانو بنشینید و پای دیگر را صاف نگه دارید، طوری که لگن شما عقب‌تر از زانو باشد.
  2. همانطور که بدن خود را به جلو می‌کشید سعی کنید کمر خود را صاف نگه دارید.
  3. وقت کشش را در بالای پشت ران خود حس کردید، ماوقف شوید.
  4. این حالت را برای 30 ثانیه نگه دارید.
  5. برای پای دیگر این حرکت را تکرار کنید.

8

بالا بردن دست و پا

  1. به حالت چهار دست و پا روی زمین بنشینید. کمر خود را صاف نگه دارید و عضلات شکمتان را سفت بگیرید.
  2. دست و پای مخالف را بالا ببرید.
  3. این حالت را 5 ثانیه نگه دارید.
  4. دست و پای مخالف را بالا ببرید.
  5. بالا بردن دست و پا‌ها را برای یک تا دو دقیقه ادامه دهید.

10

  •      ماساژ: در صورتی که به درد سیاتیک دچار شده‌اید، نباید انتظار یک ماساژ ملایم و آرام بخش در کنار آب گرم را داشته باشید. در این مورد ماساژ تریگر پوینت، بهترین روش ماساژ است. عصب سیاتیک زیر ماهیچه‌ای به نام پیریفورمیس قرار دارد. این ماهیچه در زیر باسن قرار دارد. وقتی ماهیچه‌ی پریفورمیس منقبض می‌شود، عصب سیاتیک را تحت فشار قرار می‌دهد و باعث احساس گزگز و بی حسی پاها می‌شود. در این روش ماساژ، بر روی ناحیه‌های ملتهب (تریگر پوینت)، ماهیچه پریفورمیس، عضلات کمر و ناحیه باسن فشار وارد می‌شود. این ماساژ باید طی چند جلسه با فاصله 7 تا 10 روز بین جلسات انجام شود. در صورتی که بیمار بعد از جلسه چهارم هیچ بهبودی پیدا نکرد، باید روش درمان سیاتیک دیگری را انتخاب کند
  •       طب سوزنی: در این روش برای درمان سیاتیک، از فرو بردن سوزن‌های بسیار نازک و ظریفی در نقاط خاصی از بدن به نام نقاط طب سوزنی، استفاده می‌شود. این نقاط بر روی کانال‌های انرژی قرار دارند. تصور می‌شود که این کانال‌ها با نیروی “کی”، که گفته می‌شود نیروی حیات در بدن است، مرتبط هستند. در واقع نظریه اصلی در طب سوزنی این است که، علت درد در بدن ما این است که جریان نیروی “کی” (یا نیروی حیات) نامتعادل یا در نقاطی مسدود شده و با انجام طب سوزنی این انسداد برطرف می‌شود و تعادل جریان نیروی “کی” در بدن دوباره برقرار می‌شود.

روش های جراحی درمان سیاتیک 

در صورتی که با انجام تمامی روش‌های درمان سیاتیک غیر جراحی، باز هم درد بیمار ادامه داشته باشد، یا در صورتی که تصاویر سی.تی.اسکن یا ام.آر.آی نشان دهنده‌ی مشکلی جدی در دیسک یا ساختار استخوان‌ها باشد، نیاز به انجام عمل جراحی خواهد بود.

روش جراحی تنها در صورتی باید انجام شود که شخص تمامی روش‌های درمان سیاتیک غیر جراحی را امتحان کرده باشد. روش جراحی باید به عنوان آخرین گزینه‌ی درمان سیاتیک در نظر گرفته شود و بیمار قبل از تصمیم برای انجام جراحی حداقل دو روش درمان غیر‌جراحی را امتحان کرده باشد.

آیا سیاتیک قابل پیشگیری است؟

برخی از عواملی که باعث درد سیاتیک می‌شوند، قابل کنترل نیستند، مانند فرسایش دیسک‌های بین مهره‌ای، کشیدگی عضلات کمر بر اثر بارداری و تصادف یا ضربه به کمر.

هرچند تمامی ‌عوامل ابتلا به سیاتیک قابل کنترل نیستند، اما شما می‌توانید برای محافظت از کمر خود و کم کردن خطر ابتلا به درد رگ سیاتیک، اقداماتی انجام دهید:

–          در هنگام بلند کردن اشیا، از شیوه‌ی صحیح استفاده کنید. در هنگام بلند کردن یک شیء، کمر شما باید صاف باشد و به کمک لگن و زانوی خود بلند شوید. شما باید جسمی که بلند می‌کنید را نزدیک به قفسه سینه خود نگه دارید. از این تکنیک برای بلند کردن هر جسمی، هر چند سبک، استفاده کنید.

–          از کشیدن سیگار اجتناب کنید چرا که موجب تحلیل رفتن و فرسایش دیسک‌ها می‌شود

–          به طور منظم ورزش کنید تا عضلات شکم و کمر خود را تقویت کنید. این عضلات از ستون فقرات شما پشتیبانی می‌کنند.

–          در هنگام نشستن، ایستادن، راه رفتن و خوابیدن، بدن خود را در حالت و وضعیت صحیح قرار دهید. داشتن وضعیت صحیح بدن باعث کم کردن فشار وارد شده به کمر می‌شود.

–          از نشستن مداوم برای مدت طولانی خودداری کنید.

Share →