j

به التهاب یک یا چند مفصل شما، “آرتروز” می‌گویند. درد، تورم و خشکی مفاصل از علائم اولیه آرتروز (یا آرتریت) محسوب می‌شوند. هر یک از مفاصل بدن می‌تواند به ابن عارضه مبتلا گردد، اما آرتریت در مفصل زانو شایع‌تر است. آرتروز زانو می‌تواند انجام بسیاری از فعالیت‌های روزمره را دشوار نماید، مانند راه رفتن و یا استفاده از پله‌ها. یکی از موانع عمده که می‌تواند افراد را از کار کردن باز دارد، بیماری آرتروز است. این بیماری می‌تواند بسیاری از افراد را دچار ناتوانی جدی کند.

درمان‌های مختلفی برای مدیریت آرتروز وجود دارد. از آنجا که واکنش افراد نسبت به شیوه‌های درمانی متفاوت است، دکتر مغاری از نزدیک شما را معاینه و بررسی خواهند نمود، تا مؤثرترین شیوه درمانی برای شما انتخاب گردد.

آناتومی زانو


زانو بزرگ‌ترین و قوی‌ترین مفصل بدن شما محسوب می‌شود. این مفصل از قسمت انتهایی استخوان ران (فمور)، قسمت فوقانی استخوان درشت‌نی (تیبا) و استخوان پاتلا (کشکک) ساخته می‌شود. محل تلاقی و تماس این سه استخوان، توسط ماده‌ای نرم و لغزنده پوشیده می‌شود که به آن غضروف مفصلی می‌گویند. غضروف از استخوان‌های مجود در مفصل محافظت کرده و آن‌ها را پوشش می‌دهد تا زانو بتواند به‌راحتی خم و راست بشود. دو قطعه چندوجهی از جنس غضروف به نام “منیسک ” بین استخوان ران و درشت‌نی وجود درند، آن‌ها شوک و ضربه‌های وارده به زانو را خنثی می‌کنند. آن‌ها محکم و انعطاف‌پذیر هستند و به‌ عنوان جاذب شوک، مفصل را پایدار نگه می‌دارند. مفصل زانو توسط پوشش نازکی به نام “غشاء سینوویال” احاطه‌شده است. این غشاء مایعی ترشح می‌کند که باعث روان شدن غضروف‌ها و کاهش اصطکاک مفصل می‌شود.

k11انواع آرتریت زانو


استئو آرتریت (آرتروز)

آرتروز شایع‌ترین شکل آرتریت در زانو است. این بیماری پیش‌رونده بوده و یک آرتریت فرسایشی محسوب می‌شود که بیشتر در افراد بالای 50 سال رخ می‌دهد، اما گاهی در افراد جوان‌تر نیز مشاهده می‌گردد. در آرتروز، غضروف مفصل زانو به ‌تدریج دچار فرسایش می‌شود. در اثر فرسایش غضروف بافتان ضعیف و ناهموار می‌گردد و فضای محافظ بین استخوان‌ها کاهش می‌یابد. این امر باعث افزایش سطح تماس و سایش استخوان‌ها بر روی یکدیگر می‌شود که درنهایت باعث پدید آمدن خارهای استخوانی بر سطح استخوان‌ها می‌شود، درنتیجه مفصل دردناک می‌گردد.

k22

آرتریت روماتوئید

روماتیسم مفصلی یک بیماری مزمن است که معمولاً چندین مفصل را درگیر خود می‌کند، از جمله مفصل زانو. این بیماری معمولاً به ‌صورت متقارن ظاهر می‌شود بدین معنا که مفاصل دو طرف بدن را به ‌صورت قرینه مبتلا می‌کند. مفصل زانو توسط غشایی به نام ” غشاء سینوویال ” پوشش داده شده است. در آرتریت روماتوئید این غشاء متورم گردیده و در نتیجه زانو دردناک و خشک می‌گردد. آرتریت روماتوئید (روماتیسم مفصلی) یک بیماری “خود ایمن” است. به این معنا که سیستم ایمنی بدن به بافت‌های خود بدن حمله‌ور می‌شود. سیستم ایمنی بدن باعث آسیب به بافت‌های طبیعی (مانند غضروف و رباط‌ها) می‌شود گه در پیان استخوان‌ها نرم می‌گردند.

آرتروز پس از ضربه

آرتروز پس از ضربه، شکلی از آرتریت است که پس از وارد شدن یک آسیب به زانو ایجاد می‌شود. به‌ عنوان ‌مثال، ممکن است در اثر شکستگی استخوان، سطح مفصل آسیب ببیند و در نهایت در طول چند سال منجر به آرتروز شود. پارگی منیسک و آسیب‌دیدگی لیگامنت ها نیز می‌تواند باعث بی‌ثباتی و فرسایش مفصل زانو و همچنین تق تق زانو گردد، که در طول زمان ممکن است به آرتروز تبدیل شود.

علائم


مفصل زانوی مبتلا به آرتروز، ممکن است دردناک و ملتهب گردد. به‌طور کلی، بروز درد به ‌صورت تدریجی بوده و در طول زمان خود را نشان می‌دهد، هر چند شروع ناگهانی آن نیز ممکن است.

  علائم دیگری نیز وجود دارد، از جمله:

  • ممکن است مفصل سفت و متورم شود، در نتیجه خم و راست کردن زانو دشوار خواهد شد.
  • ممکن است درد و تورم در هنگام صبح و یا پس از نشستن یا استراحت کردن، بدتر شود.
  • ممکن است فعالیت شدید باعث شعله‌ور شدن درد گردد.
  • قطعات تخریب‌شده غضروف و یا سایر بافت‌ها، می‌توانند مانع حرکت نرم مفصل شوند، در نتیجه هنگام حرکت ممکن است بیمار دچار خشک شدن و یا قفل شدن زانو گردد. ممکن است این عارضه همراه با ایجاد سروصدا در مفصل و یا احساس خرد شدن شیئی در مفصل همراه باشد (کریپتوس).
  • ممکن است درد باعث احساس ضعف و خمیدگی زانو شود.
  • بسیاری از افراد مبتلا به آرتریت ممکن است در هوای مرطوب شرایطشان بدتر شود.

تشخیص آرتروز زانو


معاینه فیزیکی

در طول جلسه ملاقات با پزشک، پزشک سابقه پزشکی و علائم شما را به ‌دقت بررسی می‌کند، سپس یک معاینه فیزیکی کامل انجام خواهد شد و در نهایت در صورت لزوم ممکن است آزمایش‌های تشخیصی مانند اشعه ایکس و یا آزمایش خون نیز برای شما درخواست گردد.

آزمایشات تصویربرداری

  • اشعه ایکس. این آزمایش تصویربرداری تصاویر دقیقی از ساختارهای متراکم، مانند استخوان فراهم می‌نماید. این تصاویر می‌توانند در تعیین نوع آرتریت کمک‌کننده باشند. در آرتروز مفصل زانو در تصویر اشعه ایکس، کاهش فاصله بین استخوان‌ها مشهود است. همچنین تغییر شکل‌های استخوانی و تشکیل خارهای استخوانی (استئوفیت) نیز قابل‌ مشاهده است.

k33

  • تصویربرداری رزونانس مغناطیسی (اسکن MRI)
  • سی‌تی‌اسکن (CT)
  • اسکن استخوان

تست‌های آزمایشگاهی

ممکن است پزشک به ‌منظور تعیین نوع آرتریت از آزمایش خون کمک بگیرد. در برخی از انواع آرتریت ازجمله آرتریت روماتوئید، آزمایش خون در تشخیص مناسب کمک خواهد کرد.

درمان


معمولا درمان آرتروز زانو وجود ندارد، اما راهکارهایی وجود دارد که به کمک آن‌ها می‌توان درد را تسکین داده و ناتوانی بیمار را به حداقل ممکن رساند.

اصلاح شیوه زندگی

برخی از تغییرات در زندگی روزانه شما می‌تواند از مفصل زانو محافظت کرده و پیشرفت آرتروز را کند نماید.

  • فعالیت‌هایی که باعث تشدید بیماری می‌شوند، مانند بالا رفتن از پله‌ها را به حداقل ممکن برسانید.
  • تبدیل فعالیت‌های تنش‌زا (مانند دویدن یا تنیس) به فعالیت‌های کم تنش (مانند شنا یا دوچرخه‌سواری)، می‌تواند فشار وارده بر زانوها را کاهش دهد.
  • کاهش وزن نیز می‌تواند فشار وارده بر مفاصل را کاهش داده و درنتیجه درد را تسکین دهد. همچنین عملکرد افراد را نیز بهبود می‌بخشد.

فیزیوتراپی

تمرینات ویژه فیزیوتراپی می‌تواند دامنه حرکتی و انعطاف‌پذیری افراد را افزایش دهد و همچنین عضلات پا را تقویت نماید. دکتر مغاری بر اساس نیاز و شرایط شما می‌توانند برنامه مناسب شما را به‌ صورت منحصر به‌فرد طرح‌ریزی کرده تا مطلوب‌ترین نتیجه ممکن را به دست آورید.

ابزارهای کمکی

  • عصا
  • پوشیدن کفش‌های جاذب شوک یا استفاده از کفی‌های طبی
  • بریس
  • زانوبند طبی
  • باندهای کشی. استفاده از باندهای کشی می‌تواند در اثر حمایتی که از زانو فراهم می‌نماید، فشار بر مفصل را کاهش داده و درد را تسکین دهد.

k4

بریس (زانوبندهای اصلاحی). معمولاً در درمان آرتریت زانو، از دو نوع بریس استفاده می‌شود:

  • بریس‌های خنثی‌کننده فشار: این بریس ها فشار وارده بر بخش‌های آسیب‌دیده زانو را کاهش می‌دهند.

k5

  • بریس‌های حمایتی: این نوع از بریس ها از کل زانو پشتیبانی به عمل می‌آورند.

k6

داروها

داروهای تسکین‌دهنده درد. استامینوفن نمونه‌ای از داروهای مسکن است، که بدون نیاز به نسخه در دسترس قرار دارد. این دارو در کاهش درد آرتروز می‌تواند مؤثر باشد.

داروهای ضدالتهابی (NSAID). داروهای (NSAID)، مسکن‌های غیراستروئیدی هستند که هم به‌صورت نسخه‌ای و هم غیرنسخه‌ای در دسترس می‌باشند، مانند ایبوبروفن و ناپروکسن.

مهارکننده COX-2. مهارکننده COX-2 نوع خاصی از داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی است که می‌توانند مشکلات گوارشی کمتری داشته باشند. مهارکننده COX-2 درد و التهاب را کاهش می‌دهد به‌طوری‌که عملکرد شما افزایش می‌یابد.

داروهای ضدروماتیسمی با درمان‌کننده آرتریت روماتوئید (DMARD ها). از داروهای ضدروماتیسمی برای کاهش سرعت پیشرفت آرتریت روماتوئید استفاده می‌شود. داروهایی مانند متوترکسات، سولفاسالازین و هیدروکسی کلروکین معمولاً جزء این گروه محسوب می‌شوند.

تزریق

k7

تزریق کورتیکواستروئیدها. کورتیکواستروئیدها (همچنین به ‌عنوان کورتون نیز شناخته می‌شوند) عوامل ضدالتهابی هستند که می‌توان آن‌ها را در داخل مفصل تزریق نمود. این تزریق درد را تسکین داده و التهاب را کاهش می‌دهد و کاهش التهاب می‌شود.

مکمل‌های روان کننده یا ویسکوساپلیمنت‌ها. مکمل‌های روان کننده، موادی هستند که به داخل مفصل تزریق شده و کیفت مایع مفصلی را بهبود می‌بخشند.

مکمل‌های غذایی

گلوکوزامین و کندرویتین سولفات، ترکیباتی هستند که به‌طور طبیعی در غضروف مفاصل یافت می‌شوند و می‌توانند به ‌عنوان مکمل‌های غذایی مصرف گردند. اگر چه با مصرف آن‌ها درد بیمار تسکین میابد، اما شواهد علمی اثر آن‌ها را بر کاهش پیشرفت آرتروز و یا معکوس نمودن فرایند بیماری، ثابت نکرده است.

 طب سوزنی

طب سوزنی با استفاده از سوزن نقاط خاصی از بدن را تحریک می‌کند تا درد را کاهش داده و یا ناحیه خاصی از بدن را به‌ صورت موقت بی‌حس نماید. هرچند در بسیاری از نقاط جهان این روش درمانی استفاده می‌شود و شواهد حاکی از آن است که می‌تواند در کاهش درد آرتروز مؤثر باشد، اما مطالعات علمی اثربخشی آن را هنوز به اثبات نرسانده‌اند. مطمئن شوید شخص انجام دهنده طب سوزنی، آموزش‌دیده باشد و صلاحیت و مجوز لازم را داشته باشد. همچنین در خصوص استریلیزه و ضدعفونی بودن وسایل اطمینان لازم را کسب نمایید.

درمان پالس‌های مغناطیسی

درمان با پالس‌های مغناطیسی بدون درد است که توسط میدان الکترومغناطیسی، پالس‌های مغناطیسی به زانو گسیل داده می‌شوند. همانند بسیاری از درمان‌های طب جایگزین، اثربخشی درمان با پالس‌های مغناطیسی هنوز به‌صورت علمی به اثبات نرسیده است.

درمان جراحی

اگر آرتروز توسط درمان‌های محافظتی بهبود نیابد و بیمار را دچار ناتوانی کند، ممکن است پزشک عمل جراحی را توصیه می‌نماید. برخی از روش‌های جراحی عبارت‌اند از:

  • آرتروسکوپی
  • پیوند غضروف
  • تخلیه مایع مفصل
  • استئوتومی
  • تعویض کل یا قسمتی از مفصل زانو (آرتروپلاستی)
Share →