بیماری پارکینسون و درمان آن با طب فیزیکی، کار درمانی و تغییر سبک زندگی

بیماری پارکینسون نوعی اختلال عصبی پیش­ رونده و مخرب است و زمانی مشکل ­ساز می­شود که سلول­های مغزی تولید کننده دوپامین به کمترین تعداد خود می­رسند. دوپامین یک پیام­رسان شیمیایی بسیار حیاتی برای بدن است (به عبارتی انتقال دهنده عصبی) و نقش به ­سزایی در کنترل حرکات بدن ایفا می­کند. هر موقع سطح دوپامین به کمترین حد خود برسد ممکن است برخی علائم بیماری پارکینسون مانند کند شدن سرعت اندام حرکتی، رعشه، خشکی دست و پا و مشکلات راه رفتن را در بیمار ظاهر کند.

درمان این عارضه به شیوه ­های مختلفی امکان­پذیر است از جمله مصرف چندین نوع دارو، عمل جراحی، و فیزیوتراپی. اینکه چه نوع روش درمانی برای بیمار مناسب­ تر است بستگی به نوع علائم و میزان پیشرفت بیماری دارد.

برای کسب اطلاعات بیشتر درباره ی توانبخشی بیماری پارکینسون و یا برای رزرو نوبت در مطب دکتر علی اصغر مغاری متخصص طب فیزیکی و توانبخشی با شماره تلفن 02833323304  تماس حاصل فرمایید.

دلایل بروز پارکینسون


هنوز علت دقیق این بیماری از سوی متخصصان و پزشکان تایید نشده است، اما نظرات کارشناسانه مبنی بر این است که برخی ژن­های خاص و عوامل زیست محیطی (مانند تماس با سموم) در بروز پارکینسون دخالت دارند. این عوامل ممکن است تغییراتی را در مغز ایجاد ­کنند و از همین جهت توجه متخصصان بیشتر روی این عوامل متمرکز است. این فاکتورها عبارتند از:

  • مرگ سلول­های مغزی تولید کننده دوپامین
  • مرگ تعدادی از عصب­ها
  • تجمع جسم لویی

علائم اولیه و هشدار دهنده بیماری پارکینسون


نشانه­ های اولیه این بیماری غالباً هیچ ربطی به علائم حرکتی ندارد، از جمله:

  • یبوست
  • افسردگی و اضطراب
  • اختلال رفتاری حرکت سریع چشم در خواب (دیدن خواب واضح، کابوس، اجرا کردن رویا و خواب)

تغییرات نورولوژیکی نقش زیادی در بروز این نوع علائم دارند و نهایتاً به ظاهر شدن نشانه­ های پارکینسون همچون رعشه، کند شدن سرعت اندام حرکتی و سایر مشکلات حرکتی منجر خواهند شد.

پنج مرحله پیشرفت بیماری پارکینسون کدام­ها هستند؟ 


پیشرفت این بیماری به مرور زمان و طی پنج مرحله صورت می­گیرد:

  • علائم خفیف، معمولاً یک سمت بدن را درگیر می­کند.
  • بروز علائم در هر دو سمت بدن
  • بیمار مشکل حفظ تعادل دارد، سرعت حرکت اندام کند است و از انجام امور شخصی عاجز است.
  • شدید شدن علائم نیز فعالیت­ های روزمره بیمار را مختل می­سازد، مشکلات راه رفتن، حرکت دادن دست و پا و حتی زمین خوردن را به دنبال دارد.
  • معمولاً این نوع بیماران قادر به مراقبت از خود نیستند، استفاده از ویلچر برای آنها ضروری است و زوال عقل نیز در آنها مشهود است.

با پیروی از برخی گزینه ­های درمانی می­توان مانع از پیشرفت بیماری شد و آن را در همان مراحل اولیه متوقف کرد.

درمان بیماری پارکینسون


تجویز دارو

داروی پارکینسونیکی از اصلی­ ترین دلایل بروز بیماری پارکینسون کاهش سطح تولید دوپامین است، زیرا دوپامین یک انتقال دهنده ­عصبی حائز اهمیت تلقی می­گردد. اکثر داروهایی که جهت کنترل علائم بیماری پارکینسون مصرف دارند با هدف بهینه­ سازی و تولید دوپامین بیشتر در مغز تجویز می­شوند.

  • ساینمت، دووپا و ریتاری (لوودوپا و کاربیدوپا): مصرف داروی لوودوپا در بدن تولید دوپامین می­کند. مادامی که این دارو در دسترس مغز قرار گیرد، تاثیرات چشمگیری بر کاهش علائم بیماری پارکینسون می­گذارد. افزودن کاربیدوا به این ترکیب دارویی باعث عملکرد بهتر لوودوپا در بدن بیمار می­شود. این نوع ترکیب دارویی اثرات سودمند دوپامین در مغز را دو چندان کرده و در عین حال اثرات جانبی دوپامین را به حداقل میزان ممکن می­رساند.
  • تاسمار (تولکاپون) و کومتان (انتاکاپن): مصرف این داروها تاثیر مشابهی در طولانی­ تر کردن عملکرد داروی لوودوپا روی مغز دارد. بیمارانی که در حال مصرف قرص­ های لوودوپا/کاربیدوپا هستند می­توانند هر یک از داروهای فوق الذکر را به عنوان مکمل به رژیم دارو درمانی خود اضافه کنند.
  • آگونیست دوپامین: مصرف داروهایی همچون میراپکس (پرامی­پکسول) و ریکویپ (روپینیرول) در کاهش علائم بیماری پارکینسون تاثیرات مشابه با دوپامین دارند.
  • گوکوری (آمانتادین): این نوع دارو سطح تولید دوپامیندر مغز و بدن را افزایش می­دهد و در جهت برطرف کردن علائم عارضه پارکینسون مصرف دارد. دیسکنزی (اختلال حرکت پریشی) نوعی عارضه است که در اثر مصرف طولانی مدت لوودوپا بروز می­کند و مصرف این دارو کمک چشمگیری به درمان این بیماری می­کند.
  • الدپریل، زلاپار (سلژیلین): مصرف این نوع دارو مانع از حل شدن سریع دوپامین در مغز می­شود و اجازه عملکرد طولانی مدت و اثرگذاری بیشتر آن را می­دهد. این نوعی داروی ترکیبی به حساب می ­آید و با داروهای لوودوپا و کاربیدوپا به صورت ترکیبی مصرف دارد.
  • داروهای آنتی­کولینرژیک: آرتان (تری­هگزیفنیدیل) و کوگنتین (بنزتروپین) نمونه ­ای از داروهای آنتی­کولینرژیک هستند و نقش اصلی آنها مسدود کردن پیام­رسان شیمیایی به نام استیل­کولاین به مغز است. مصرف این نوع داروها کمک چشمگیری به درمان پارکیسنون بیماران جوان­تر و بخصوص آنهایی که از رعشه و لرزش زیاد در رنج هستند، می­کند. معمولاٌ این نوع داروها نیز به عنوان مکمل همراه با سایر داروها تجویز می­شوند و در درمان بیماری پارکینسون کاربرد دارند.

خیلی از داروهایی که در جهت معالجه بیماری پارکینسون پرکاربرد و رایج هستند با عوارض جانبی نیز همراه هستند. توهم­ زایی یکی از عوارض جانبی مصرف این نوع داروها است و بعضی بیماران ممکن است به مصرف داروهای ضد روان­پریشی احتیاج پیدا کنند تا از میزان توهم­ زائی کاسته شود.

دیسکنزی نوعی عارضه است که بی ­اختیاری اندام حرکتی را در بیمار بوجود می ­آورد و علت آن هم به مصرف طولانی مدت داروهای ضد پارکینسون نسبت داده شده است. و به منظور رفع علائم دیسکنزی و همچنین درمان برخی داروهای تجویزی و عمل جراحی در دستور کار پزشکان قرار می­گیرد.

یک تعداد مشکلات پزشکی در بین بیماران مبتلا به عارضه پارکینسون مشترک است مانند افسردگی، بی­خوابی، بی ­ثباتی عاطفی (گریه بی­ دلیل) و غیره. در این مواقع علاوه بر داروهای تجویزی قبلی لازم است گزینه­ های درمانی دیگری هم برای رفع این موارد در نظر گرفته شود.

درمان با تجویز داروهای بدون نسخه 

احتمالاً پزشک معالج تجویز برخی داروهای بدون نسخه برای تسکین علائم و نشانه­ های بیماری را در دستور کار قرار خواهد داد. برای مثال:

  • احتمالاً مصرف بعضی داروهای مسکن جهت تسکین درد عصبی و عضلانی توصیه خواهد شد.
  • ممکن است مکمل­ های فیبردار برای رفع یبوست تجویز گردد.
  • در برخی موارد بیماران مبتلا به پارکینسون دچار مشکلات گوارشی و ناتوانی در بلعیدن صحیح غذا و نوشیدنی ها هستند، بدین معناکه مواد خوراکی به جای وارد شدن به معده مسیر اشتباهی را در پیش می­گیرد و وارد ریه و دستگاه تنفسی بیمار می­شود. این مشکل با افزودن مواد تغلیظ کننده به مایعات برطرف شدنی است.
  • از آنجاکه بیماران مبتلا به پارکینسون به شدت در معرض زمین خوردن و شکستگی قرار دارند، پزشکان در این مواقع مصرف ویتامین D یا مکمل­های کلسیم را توصیه می­کنند زیرا این دو ویتامین نقش مهمی در سلامت استخوان­ها ایفا می­کنند.

حتما قبل از مصرف هر گونه داروی گیاهی، مکمل یا داروهای بدون نسخه با پزشک مشورت کنید. احتمال دارد داروهای بدون نسخه با داروهای تجویزی قبلی نتیجه مثبتی به دنبال داشته باشد.

حرکت درمانی 

حرکت درمانی

بسیاری از بیمارانی که به پارکینسون مبتلا هستند با پیروی از گفتار درمانی، کار درمانی و فیزیوتراپی بهبودی قابل توجهی در علائم آنها مشاهده خواهد شد. علائم پارکینسون را می­توان با درمان­های زیر کاهش داد:

  • خشکی و سفتی عضلات
  • مشکلات تعادلی
  • مشکلات کلامی
  • مشکل بلعیدن مواد غذایی و نوشیدنی

فیزیوتراپی 

بیماری پارکینسون را می­توان با چندین نوع فیزیوتراپی بهبود بخشید. نوعی فیزیوتراپی به نام “تمرین چالشی” وجود دارد که بیمار بایستی حین پیاده­ روی یک سری حرکات اضافی را نیز اجرا کند. برای مثال قدم زدن و همزمان دو دست را باز و بسته کردن یا بالا و پایین آوردن یک نوع از تمرینات توانبخشی در فیزیوتراپی است.

یک فیزیوتراپ معمولاً یک سری تمرینات تعادلی، کششی و انعطاف دهنده و توانبخشی را در برنامه ورزشی بیمار منظور خواهد کرد.

کار درمانی

یک متخصص کار درمانگر به بیمار کمک می­کند عملکرد بهتری در انجام فعالیت­ های روزمره داشته باشد، و از انجام کارهای شخصی خود لذت برده و بتواند شخصاً از خود مراقبت کند.

هر موقع بیمار در منزل باشد متخصص کار درمانگر جهت ارزیابی محیط منزل و همچنین تحت نظر داشتن وی حین انجام کارهای شخصی، بازدیدهای ضروری را از نزدیک به عمل می­ آورد. سپس بیمار به شیوه ­های مختلفی از سوی درمانگر راهنمایی می­شود تا عملکرد بهتری داشته و هر چه سریعتر خود را با محیط اطراف سازگاری دهد. این راهکارها باعث می­شود بیمار هر چه زودتر استقلال فردی خود را بازیابد و نگرانی­های اطرافیان از بابت بیمار و اینکه قادر به انجام کارهای شخصی است، برطرف گردد.

گفتار درمانی 

بیماران مبتلا به پارکینسون ممکن است دچار مشکلات کلامی و گوارشی شوند، و این دو مشکل با کار درمانی علاج­ پذیر است. یک متخصص گفتار درمانی همکاری های لازم در خصوص بررسی مشکلات گوارشی و کلامی را با بیمار به عمل می­ آورد و راهکارهایی را به منظور رفع این نوع مشکلات ارائه خواهد کرد.

درمان­های خانگی و سبک زندگی 

برخی تغییرات جزئی در سبک زندگی می­تواند در روند بهبودی پارکینسون تاثیر فوق العاده ­ای داشته باشد. در این قسمت به این موارد اشاره شده است:

  • داروی پارکینسون و سبک زندگیتغذیه سالم تاثیر قابل توجهی در برطرف کردن علائم بیماری پارکینسون دارد. همانطوریکه یبوست گرفتن به علت پارکینسون در بین بیماران شایع است، خوردن فیبر کافی و نوشیدن مایعات به اندازه کافی کمک کننده خواهد بود. ممکن است بیماران بعد از خوردن غذاهای کم حجم بیشتر احساس سیری کند، ازاین رو ترتیبی بدهید وعده ­های غذایی مختصر و کم حجم را در رژیم غذایی آنها بگنجانید.
  • اسیدهای چرب امگا 3، تحقیقات نشان داده است مصرف مکمل­های مشتق شده از روغن ماهی و غذاهای دریایی اثرات سودمندی بر بیماران پارکینسونی به جا میگذارد. رژیم غذای مدیترانه­ ای سرشار از اسیدهای امگا3، چربی­ های اشباع ­نشده تک­ پیوندی (مثل روغن زیتون) و منبع غنی از مواد مغذی برای بدن است. در حالی که اثبات سودمند بودن این رژیم برای بیماران پارکینسونی نیازمند تحقیقات بیشتر است، اما این رژیم غذایی همچنان به عنوان یک برنامه غذایی سالم برای همه گروهای سنی محسوب می­شود.
  • وعده سرشار از پروتئین و لبنیات ممکن است سرعت جذب داروی لوودوپا را کاهش دهد (و از میزان تاثیرگذاری این دارو بکاهد)، به همین جهت توصیه می­شود مصرف مواد غذایی پروتئین­ دار را تا اواخر روز به تاخیر بیندازید.
  • ورزش نقش به سزائی در بهبود علائم پارکینسون ایفا می­کند. ورزش کمک می­کند بیمار از توان، تحرک ­پذیری و تعادل بهتری برخوردار باشد. رقص به عنوان یک ورزش سودمند برای بیماران مبتلا به پارکینسون تلقی می­گردد. حتی برای چند جلسه هم که شده کلاس رقص بروید، شک نکنید شاهد بهتر شدن حفظ تعادل، تحرک پذیری و سطح کیفی زندگی خود خواهید شد.
  • تای چی ممکن است وضعیت تعادل، ثبات و راه رفتن بیماران پارکینسونی را بهبود بخشد، اگرچه نتایج تحقیقاتی در این زمینه کمی متناقض است. ولی گزارشات اخیر حکایت از بی­ خطر و فرح ­بخش بودن این ورزش دارد. ورزش یوگا نیز اغلب اوقات به بیماران توصیه می­شود. حتماً در این زمینه با پزشک­تان مشورت کنید و از مناسب بودن نوع تمرینات یوگا با شرایط خودتان مطمئن شوید.
  • باید توجه داشته باشید با پیشرفت علائم بیماری لازم است برخی تمرینات ورزشی با هدف پیشگیری از زمین خوردن بیمار طراحی شود و شرایطی فراهم شود که بیمار خود بتواند از عهده کارهای روزمره برآید. همکاری با یک فیزیوتراپ و متخصص کاردرمانی بسیار مفید است، زیرا این نوع درمانگرها در زمینه راهنمایی و مشاوره دادن با هدف خرید تجهیزات ورزشی و غیر ورزشی کمک ­ساز تخصص دارند.

جراحی و سایر روش­های درمانی

هر وقت با دارو درمانی موفقیت چندانی در رفع علائم پارکینسون حاصل نشود احتمالاً گزینه جراحی و سایر روش­های درمانی مورد توجه قرار خواهد گرفت.

تحریک عمیق مغز به منظور پیشگیری از میزان پیشرفت علائم بیماری کاربرد دارد (از جمله دیسکنزی) و معمولاً بعد از موفقیت آمیز نبودن دارو درمانی پیشنهاد می­شود. شایع ­ترین نوع جراحی عبارت است از کاشت یک دستگاه گیرنده تحریکات عمیق مغزی در بدن بیمار.

در این روش درمانی تعدادی الکترود روی یک یا هر دو سمت گلوبوس پالیدوس یا هسته ساب تالموس مغز بیمار قرار داده می­شود. سپس یک دستگاه ژنراتور در بخش فوقانی سینه بیمار کار گذاشته می­شود و این دستگاه طوری برنامه ­ریزی شده است تا نحوه ارسال تحریکات الکتریکی را مدیریت و کنترل کند. لازم است هر چند سال یکبار باتری دستگاه تعویض شود.

این تکنیک برای برخی بیماران مبتلا به پارکینسون مشکل­ گشا است اما بیمارانی که معمولاً به تحریک عمیق مغزی دچار هستند همچنان و حتی بعد از عمل جراحی باید دارو مصرف کنند. با این حال باید توجه داشت پیاده سازی این تکنیک درمانی با یک سری معایب و مزایا همراه است، بنابراین بیماری که قصد انجام این جراحی و نصب دستگاه را دارد باید از متناسب بودن دستگاه با شرایط بدن­ش مطمئن گردد و این کار با دقت هر چه تمام صورت گیرد.

سایر گزینه ­های درمانی که به تازگی در دست اجرا و بررسی هستند عبارتند از:

  • جراحی جزئی: جدای از کاشت دستگاه تحریک­ ساز ممکن است جراحان با ایجاد جراحتی جزئی قسمتی از مغز که مسئول بروز علائم بیماری است را تحت درمان قرار دهند.
  • تحریک مغناطیسی مغز از راه جمجمه: این نوع تکنیک هم در درمان بیماری پارکینسون کاربرد دارد. این یک نوع درمان غیرتهاجمی است و در درمان اختلال افسردگی به عنوان تکنیکی جایگزین و مورد تایید انجام می­شود. در این نوع درمان پالس­های مغناطیسی از طریق یک کویل به مغز ارسال می­گردد. بیمار حین اجرای تکنیک کاملاً هوشیار بوده و آرامش کامل دارد.
  • درمان با سلول­های بنیادی و ژن درمانی دو مفهوم جدید در زمینه تحقیقات بیماری پارکینسون است. این دو نوع تکنیک درمانی هنوز بر روی بیماری اجرا نشده است و همچنان در دست بررسی و تحقیق قرار دارد.

مقالات مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.
برای ادامه، شما باید با قوانین موافقت کنید

فهرست
Call Now Buttonتلفن تماس و مشاوره